Κυκλοφορεί τελευταία ένα σύντομο, σπαρταριστό ανέκδοτο στους διαδρόμους των σχολείων και στα ψηφιακά πηγαδάκια των εκπαιδευτικών. Ο καθηγητής ζητά από την Τεχνητή Νοημοσύνη να του ετοιμάσει μια πρωτότυπη εργασία για τους μαθητές του. Εκείνη τη φτιάχνει πρόθυμα και ο καθηγητής τη μοιράζει στην τάξη.
Ο μαθητής, με τη σειρά του, παίρνει την εργασία, ανοίγει την ίδια εφαρμογή και της ζητά να του τη λύσει. Στη συνέχεια παραδίδει τις απαντήσεις στον καθηγητή, ο οποίος επιστρέφει στον ψηφιακό του βοηθό και του ζητά να τη βαθμολογήσει.
Το αποτέλεσμα είναι θριαμβευτικό: ο καθηγητής συγχαίρει συγκινημένος τον μαθητή για το πόσο πολύ διάβασε και κοπίασε, ενώ στην πραγματικότητα δύο αλγόριθμοι απλώς συζήτησαν ευγενικά μεταξύ τους!

Όσο κι αν γελάμε με αυτό το σκηνικό, πίσω από την κωμική του επιφάνεια κρύβεται η πιο μεγάλη και ουσιαστική πρόκληση της σύγχρονης εκπαίδευσης. Για δεκαετίες στην τάξη, η σχολική εργασία στο σπίτι ήταν το βασικό εργαλείο εξάσκησης, το πεδίο όπου ο μαθητής δοκίμαζε τις δυνάμεις του, έκανε λάθη, προβληματιζόταν και τελικά κατακτούσε τη γνώση. Σήμερα, με το πάτημα ενός κουμπιού, η παραγωγή κειμένων, ασκήσεων και αναλύσεων έχει γίνει τόσο εύκολη και ακαριαία, που ο πειρασμός της «έτοιμης λύσης» μοιάζει ακαταμάχητος, τόσο για τον κουρασμένο μαθητή όσο και για τον πιεσμένο ενήλικα.
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι η ίδια η τεχνολογία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα θαυμαστό εργαλείο που μπορεί να ανοίξει νέους ορίζοντες στην έρευνα, στη δημιουργικότητα και στην εξατομικευμένη μάθηση, ακριβώς όπως έκαναν παλαιότερα οι υπολογιστές τσέπης ή το διαδίκτυο. Όμως, όπως ακριβώς δεν γυμνάζονται οι μύες μας αν στείλουμε ένα ρομπότ να σηκώσει τα βάρη στο γυμναστήριο για λογαριασμό μας, έτσι δεν καλλιεργείται η κριτική σκέψη ενός παιδιού αν αναθέσει σε έναν αλγόριθμο να σκεφτεί, να γράψει και να κρίνει αντί γι' αυτό. Η γνώση απαιτεί τριβή, χρόνο και την προσωπική προσπάθεια που καμία μηχανή δεν μπορεί να υποκαταστήσει.
Αν δεν θέλουμε το σχολείο του μέλλοντος να μετατραπεί σε έναν ατέρμονο διάλογο ανάμεσα σε αλγορίθμους με τους ανθρώπους σε ρόλο απλών θεατών, χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο που αξιολογούμε και διδάσκουμε. Να μεταφέρουμε το βάρος από την αποστήθιση και τις τυποποιημένες εργασίες του σπιτιού στη ζωντανή συζήτηση μέσα στην τάξη, στην προφορική επιχειρηματολογία, στη συνεργασία και στη χαρά της ανακάλυψης. Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει δεν είναι ένα άψογο χαρτί γραμμένο από μια μηχανή, αλλά το σπινθηροβόλο βλέμμα ενός παιδιού που κατάλαβε, ρώτησε και σκέφτηκε μόνο του.
---
* Το κόμικ της ανάρτησης είναι μια ψηφιακή δημιουργία που υλοποιήθηκε με τη βοήθεια εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης
