Αν νομίζετε ότι τα έξυπνα dispensers και τα αυτόματα μηχανήματα είναι σύγχρονες ανακαλύψεις, προφανώς και δεν έχετε βρεθεί σε αρχαιοελληνικό συμπόσιο του 3ου αιώνα π.Χ. Τότε που ο σπουδαίος μηχανικός Φίλων ο Βυζάντιος αποφάσισε να λύσει το μεγαλύτερο πρόβλημα των πάρτι της εποχής: πώς θα σερβίρεις στον κάθε καλεσμένο ακριβώς το ποτό που ζητάει, χωρίς να αλλάζεις συνεχώς κανάτες.

Έτσι γεννήθηκε η περίφημη «έξυπνη» οινοχόος, ένα φαινομενικά απλό αγγείο που στο εσωτερικό του έκρυβε ένα αριστούργημα της φυσικής. Το μυστικό βρισκόταν σε ένα κατακόρυφο διάφραγμα που χώριζε την κανάτα στα δύο —το ένα μισό γεμάτο με καθαρό κρασί και το άλλο με νερό— και σε δύο κρυφές τρύπες αερισμού στη λαβή. Εκμεταλλευόμενος την αρχή της υποπίεσης, ο Φίλων πέτυχε το εξής καταπληκτικό: αν ο οινοχόος έκλεινε με τον αντίχειρα την τρύπα του νερού, η κανάτα έριχνε μόνο κρασί, αν έκλεινε την τρύπα του κρασιού, έριχνε μόνο νερό, κι αν άφηνε και τις δύο ελεύθερες, σέρβιρε το τέλειο νερωμένο μίγμα. Ουσιαστικά, ο μπάρμαν της αρχαιότητας άλλαζε «κοκτέιλ» απλώς μετακινώντας τα δάχτυλά του πάνω στη λαβή, κάνοντας τους ανύποπτους συμποσιαστές να απορούν αν πρόκειται για επιστήμη ή για μαγεία.

Όμως ο Φίλων δεν σταμάτησε εκεί. Στην πορεία σκέφτηκε ότι ακόμα και το να κρατάει κάποιος την κανάτα απαιτεί υπερβολική ανθρώπινη προσπάθεια. Έτσι, εξέλιξε την ιδέα του δημιουργώντας την «Αυτόματη Θεραπαινίδα», που δεν ήταν τίποτα λιγότερο από το πρώτο ρομπότ-σερβιτόρος στην ιστορία. Ενσωμάτωσε το σύστημα των δοχείων και των σωληνώσεων στο εσωτερικό ενός ανθρωπόμορφου αγάλματος. Όταν ο διψασμένος καλεσμένος ακουμπούσε το ποτήρι του στην ανοιχτή παλάμη του αγάλματος, το βάρος του κυπέλλου ενεργοποιούσε ένα σύστημα από εσωτερικά αντίβαρα, αλυσίδες και βαλβίδες αέρα. Το άγαλμα έγερνε αυτόματα την κανάτα, έριχνε πρώτα λίγο καθαρό κρασί και, καθώς το ποτήρι βάραινε, άνοιγε η δεύτερη βαλβίδα προσθέτοντας νερό για την απαραίτητη αραίωση.

Αυτή η αυτόματη αραίωση μόνο τυχαία δεν ήταν, καθώς αποτύπωνε πιστά τις συνήθειες της εποχής. Στην αρχαία Ελλάδα το κρασί καταναλωνόταν πάντα νερωμένο («κεκραμένον») —από τη λέξη «κράσις» που σημαίνει ανάμειξη προέρχεται εξάλλου και η σημερινή λέξη κρασί. Το αδιάλυτο κρασί ονομαζόταν «άκρατος οίνος» και η κατανάλωσή του θεωρούνταν ένδειξη βαρβαρότητας, ακράτειας και έλλειψης μέτρου. Οι Έλληνες αραίωναν το ποτό τους, συνήθως σε αναλογία τρία μέρη νερού προς ένα μέρος κρασιού, ώστε να αποφεύγουν τη μέθη και να διατηρούν τη διαύγειά τους στις πολύωρες φιλοσοφικές και πολιτικές συζητήσεις. Ο άκρατος οίνος επιτρεπόταν μόνο κατ' εξαίρεση, ως φάρμακο, σε συγκεκριμένες σπονδές ή στο πρωινό, όπου βουτούσαν μέσα λίγο ψωμί.

Χωρίς ηλεκτρισμό, χωρίς Wi-Fi και χωρίς μικροτσιπ, παρά μόνο με τη δύναμη της ατμοσφαιρικής πίεσης και της μηχανικής σκέψης, οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν φτιάξει το πρώτο αυτόματο dispenser της ανθρωπότητας —προγραμματισμένο μάλιστα να σεβαστεί ακόμα και τους κανόνες του αρχαιοελληνικού «art de la table». Και το καλύτερο; Δεν χρειαζόταν καν να του αφήσεις πουρμπουάρ.