ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Κάθε μέρα χρησιμοποιούμε λέξεις μηχανικά, χωρίς να φανταζόμαστε το ιστορικό βάρος ή τις απίστευτες διαδρομές που έχουν διανύσει στον χρόνο. Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η παγκόσμια πλέον ιταλική λέξη «ciao». Πώς θα σας φαινόταν αν μαθαίνατε ότι κάθε φορά που αποχαιρετάτε φιλικά κάποιον, του δηλώνετε πλήρη υποταγή;

Η ιστορία μας ξεκινά αιώνες πριν, στη γοητευτική Βενετία. Στη βενετσιάνικη διάλεκτο υπήρχε η έκφραση "sćiào vostro" (ή απλά "sćiào"). Η λέξη αυτή δεν ήταν άλλη από την εξέλιξη της λατινικής sclavus, η οποία στην επίσημη ιταλική γλώσσα έδωσε τη λέξη schiavo – που σημαίνει, πολύ απλά, «σκλάβος».

Όταν λοιπόν οι Βενετσιάνοι συναντιούνταν στους δρόμους των καναλιών και ήθελαν να χαιρετηθούν με ευγένεια, έλεγαν ο ένας στον άλλον "sćiào vostro". Η κυριολεκτική σημασία της φράσης; «Είμαι ο σκλάβος σας» ή «Στις υπηρεσίες σας».

Με το πέρασμα των αιώνων, η λέξη έχασε τη δουλοπρεπή της έννοια, έγινε ο καθιερωμένος χαιρετισμός της ιταλικής αριστοκρατίας και, κατά τον 19ο και 20ό αιώνα, απλοποιήθηκε στο παγκόσμιο, ανάλαφρο "ciao" που ξέρουμε όλοι σήμερα.

Αν αυτή η γλωσσική διαδρομή σάς φαίνεται παράξενη, δεν χρειάζεται να κοιτάξουμε μακριά. Στα ελληνικά είχαμε ακριβώς την ίδια κοινωνική και γλωσσική λογική!

Μέχρι και πριν από μερικές δεκαετίες, η φράση «Δούλος σας» ή «Ο ταπεινός σας δούλος» αποτελούσε δείγμα ύψιστης ευγενείας, κοινωνικής αβροφροσύνης και σεβασμού. Χρησιμοποιούνταν ευρέως στις επίσημες προσφωνήσεις, αλλά και ως κλείσιμο σε επιστολές (κάτι αντίστοιχο με το αγγλικό “Your obedient servant”).

Η μόνη διαφορά είναι ότι στη δική μας γλώσσα η έκφραση αυτή σταδιακά ατόνησε και θεωρήθηκε παρωχημένη, ενώ στην Ιταλία η ίδια ακριβώς έννοια συμπτύχθηκε, μεταμορφώθηκε και κατέκτησε τον κόσμο.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα πείτε "ciao" σε έναν φίλο, θυμηθείτε: κουβαλάτε μαζί σας μια ιστορία αιώνων, γεμάτη ιπποτισμό, βενετσιάνικα κανάλια και... παλιά, καλή ευγένεια!

---

* Ησυνοδευτική εικόνα της ανάρτησης είναι μια ψηφιακή δημιουργία που υλοποιήθηκε με τη βοήθεια εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης