ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ζούμε στην εποχή που τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) μας κατακλύζουν. Μας υπόσχονται ότι μπορούν να αναλύσουν την παγκόσμια οικονομία σε δευτερόλεπτα, να γράψουν κώδικα για διαστημικές αποστολές, να συνθέσουν σονέτα και να λύσουν διαφορικές εξισώσεις που θα έκαναν ακόμα και τον Νεύτωνα να ξύσει το κεφάλι του. Η ανθρωπότητα στέκεται με δέος μπροστά στα δισεκατομμύρια των παραμέτρων τους, τρέμοντας τη στιγμή που η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας ξεπεράσει σε κάθε επίπεδο.

Μέχρι που έρχεται μια απλή, καθημερινή στιγμή για να μας επαναφέρει στην πραγματικότητα με τον πιο απολαυστικό τρόπο.

Πριν από λίγο, αποφάσισα να τεστάρω τα αντανακλαστικά ενός από τα πιο εξελιγμένα AI μοντέλα της αγοράς.

«Θα σου κάνω μια ερώτηση κι εσύ θα απαντήσεις, αμέσως! Εντάξει;» του έγραψα.

«Έτοιμος, ρίχτην!» απάντησε γεμάτο ψηφιακή αυτοπεποίθηση.

«Πόσο κάνει 5+5;»

«10», πετάχτηκε το «πανέξυπνο» λογισμικό.

Όταν του απάντησα πως η απάντηση είναι λανθασμένη, το σύστημα έπαθε μια μικρή υπαρξιακή κρίση. Άρχισε να επιστρατεύει ανώτερα μαθηματικά, θεωρία παιγνίων, γρίφους με ρολόγια, σπίρτα και συστήματα αρίθμησης. «Μήπως κάνει 55; Μήπως κάνει 11; Μήπως είναι παγίδα με τα δάχτυλα ενός χεριού;»

Χρειάστηκε να του θυμίσω τη χρυσή συμβουλή που δίνουμε κάθε χρόνο στους μαθητές στο σχολείο: «Πριν λύσεις ένα πρόβλημα, πρέπει να διαβάζεις καλά την εκφώνηση!»

Και τότε, η υπερσύγχρονη Silicon Valley «έφαγε» τη σκόνη της ελληνικής γλώσσας. Η εκφώνηση δεν ζητούσε το αποτέλεσμα της πρόσθεσης. Έλεγε: «...κι εσύ θα απαντήσεις, αμέσως!». Η σωστή απάντηση, λοιπόν, στην ερώτηση «Πόσο κάνει 5+5;» ήταν η λέξη... «αμέσως»!

Το Παιδαγωγικό Μάθημα...

Το πάθημα του ψηφιακού μας φίλου δεν είναι απλώς ένα καλό ανέκδοτο για να γελάμε πίνοντας καφέ. Είναι ένα βαθύ, σχεδόν φιλοσοφικό μάθημα για την εποχή μας.

Τα γλωσσικά μοντέλα είναι εκπαιδευμένα να ψάχνουν πάντα για το «σωστό» αποτέλεσμα, να τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα προς τη λύση, να επεξεργάζονται μοτίβα και στατιστικές. Όμως, μέσα στη βιασύνη τους να φανούν χρήσιμα και παντογνώστες, χάνουν την ουσία: την προσεκτική ακρόαση.

Ακριβώς όπως ο μαθητής που βλέπει τις πρώτες τρεις λέξεις ενός θέματος στις εξετάσεις και αρχίζει να γράφει μανιωδώς ό,τι θυμάται από το βιβλίο, έτσι και η AI παγιδεύτηκε στην ίδια της την ταχύτητα. Ξέχασε να «ακούσει» το πλαίσιο, τις προϋποθέσεις, το παιχνίδι των λέξεων.

Σε έναν κόσμο που μας πιέζει να απαντάμε στα πάντα «αμέσως» —στα emails, στα μηνύματα, στις προκλήσεις της ζωής—, η μικρή αυτή ιστορία μάς υπενθυμίζει την αξία τού να επιβραδύνουμε. Μερικές φορές, η τελειότητα (μαθηματική ή μη) δεν βρίσκεται στην ταχύτητα της απάντησης, αλλά στην ικανότητά μας να κατανοούμε πραγματικά τι μας ζητείται.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώσετε μειονεκτικά απέναντι στην τεχνολογία, κάντε της μια απλή ερώτηση. Και αν αρχίσει να υπολογίζει τις πιθανότητες, χαμογελάστε. Ο ανθρώπινος νους έχει ακόμα το πάνω χέρι... 

---

* Η συνοδευτική εικόνα της ανάρτησης είναι μια ψηφιακή δημιουργία που υλοποιήθηκε με τη βοήθεια εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης