ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Για τους περισσότερους από εμάς, η πρώτη μέρα του Μαΐου είναι ταυτισμένη με την αναγέννηση της φύσης, το πλέξιμο του παραδοσιακού στεφανιού και την ηρεμία μιας καθιερωμένης αργίας. Πίσω όμως από την ανθοφορία της Άνοιξης, η Πρωτομαγιά κουβαλά το βάρος μιας παγκόσμιας εξέγερσης που ξεκίνησε από το Σικάγο το 1886.

Ήταν τότε που τα εργατικά συνδικάτα, πατώντας πάνω σε διεκδικήσεις που είχαν ήδη ξεκινήσει από τον Καναδά το 1872, αποφάσισαν να υψώσουν το ανάστημά τους ζητώντας το αυτονόητο: «Οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο». Εκείνο το Σάββατο, πάνω από 400.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ άφησαν τα εργαλεία τους, με 80.000 από αυτούς να βαδίζουν ειρηνικά μαζί με τις οικογένειές τους προς την πλατεία Haymarket.

Η ειρηνική αυτή διαδήλωση όμως βάφτηκε στο αίμα όταν, υπό την απειλή οπλισμένων δυνάμεων, μια έκρηξη βόμβας πυροδότησε μια τυφλή επίθεση της αστυνομίας. Ο αριθμός των θυμάτων παραμένει μέχρι σήμερα αδιευκρίνιστος, ενώ η δίκη και η καταδίκη των συλληφθέντων διαδηλωτών αποτέλεσαν το θεμέλιο λίθο για την καθιέρωση της Εργατικής Πρωτομαγιάς ως παγκόσμιας γιορτής.

Στην Ελλάδα, το νήμα των αγώνων άρχισε να ξετυλίγεται το 1892 από τον Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Σταύρου Καλλέργη. Οι πρώτες εκείνες συγκεντρώσεις στο Παναθηναϊκό Στάδιο, που ζητούσαν οκτάωρο και κρατική ασφάλιση, οδήγησαν σε συλλήψεις και διώξεις, αλλά φύτεψαν το σπόρο της διεκδίκησης.

Χρόνια αργότερα, το 1936, η Θεσσαλονίκη έγινε το επίκεντρο της εργατικής τραγωδίας. Η εξέγερση των καπνεργατών, που ξεκίνησε με καταλήψεις εργοστασίων, κατεστάλη βίαια από την αστυνομία και τον στρατό. Οι πυροβολισμοί στη διασταύρωση Εγνατίας και Βενιζέλου άφησαν πίσω τους τουλάχιστον 12 νεκρούς, ανάμεσά τους και ο Τάσος Τούσης, η εικόνα του οποίου πάνω στην πόρτα-φορείο ενέπνευσε τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον συγκλονιστικό «Επιτάφιο».

Η ιστορική μνήμη της ημέρας στην πατρίδα μας εμπλουτίστηκε με ακόμα περισσότερες θυσίες κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Την Πρωτομαγιά του 1944, οι γερμανικές δυνάμεις εκτέλεσαν 200 αγωνιστές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Τα λόγια του Νίκου Μαριακάκη, ενός από τους μελλοθάνατους, πως είναι προτιμότερο να πεθαίνει κανείς για τη λευτεριά παρά να ζει σκλάβος, αντηχούν ακόμα στους τοίχους εκείνου του ιερού χώρου.

Η Πρωτομαγιά έγινε το σύμβολο που ένωνε διαφορετικές στιγμές της ιστορίας μας, όπως τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη τον Μάιο του 1963, ενός ανθρώπου που υπήρξε κεντρική μορφή στις ειρηνιστικές πορείες και τις εργατικές εκδηλώσεις, ή τον θάνατο του Αλέκου Παναγούλη το 1876.

Ο Παναγούλης, σύμβολο της αντίστασης κατά της δικτατορίας, έχασε τη ζωή του σε ένα ύποπτο τροχαίο ανήμερα την Πρωτομαγιά, λίγο καιρό αφού είχε αρχίσει να αποκαλύπτει τα μυστικά αρχεία της ΕΣΑ. Ο άνθρωπος που στάθηκε όρθιος μπροστά στα πολυβόλα της τυραννίας και βασανίστηκε σκληρά για την απόπειρα κατά του δικτάτορα Παπαδόπουλου, έφυγε μια μέρα που για τον ίδιο και για όλους τους αγωνιστές σήμαινε τα πάντα.

Έτσι, κάθε φορά που γιορτάζουμε την Πρωτομαγιά, ανάμεσα στα λουλούδια και τη χαρά της Άνοιξης, αξίζει να θυμόμαστε πως κάθε λεπτό ελευθερίας και κάθε εργασιακό δικαίωμα είναι ποτισμένο με την αποφασιστικότητα εκείνων που πίστεψαν ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη.