ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Ποιες ήταν οι σχέσεις των κατοίκων της Ανατολικής Μεσογείου με την Ιβηρική Χερσόνησο την Εποχή του Χαλκού;

Έχουν βάση οι μύθοι που αναφέρονται στις θαλάσσιες περιπλανήσεις ηρώων μετά τον Τρωικό Πόλεμο, όπως ο νόστος του Τεύκρου, στον οποίον αποδίδεται η ίδρυση της ισπανικής πόλης Καρθαγένης, ενώ σύμφωνα με τον θρύλο οι άνδρες του έφτασαν μέχρι τις ακτές του Ατλαντικού;

Σύμφωνα με τον δρα Ευάγγελο Νικολόπουλο, αρχαιολόγο της Β΄ΕΠΚΑ, που ερεύνησε τις σχέσεις των δύο περιοχών πριν από τον φοινικικό αποικισμό, την περίοδο από τα τέλη της 2ης έως τις αρχές της 1ης χιλιετίας πΧ, η απάντηση είναι θετική, αλλά χωρίς απλουστεύσεις.

Αυτό φάνηκε και στην πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη που έδωσε για το θέμα στο αμφιθέατρο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (ΕΑΜ), στο πλαίσιο των εκδηλώσεων των Φίλων του ΕΑΜ, ομιλία που δεν επικεντρωνόταν μόνο σε ποικίλα αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά και σε ασυνήθιστες προϊστορικές διαδρομές.

Μακριά από το «Κέντρο», δηλαδή το Αιγαίο και την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, αλλά και από την «Περιφέρεια», που όριζαν η Σικελία και η Σαρδηνία, υπήρχε το «Περιθώριο».

Έτσι τουλάχιστον χώριζε τον γνωστό κόσμο της 2ης χιλιετίας πΧ ο Άγγλος Άντριου Σέρατ (1946-2006), ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολόγους της γενιάς του.

«Ο διαχωρισμός αυτός, που στηρίζεται στη βάση ότι την Εποχή του Χαλκού και μέχρι τα τέλη της 2ης χιλιετίας πΧ οι θαλασσοπόροι της Ανατολικής Μεσογείου δεν είχαν φτάσει πέρα από τη Σαρδηνία, μπορεί να μετατοπιστεί δυτικότερα» πρότεινε ο κ. Νικολόπουλος, παραθέτοντας πληθώρα στοιχείων από έρευνες των τελευταίων ετών. Δεν γίνεται πλέον λόγος για μύθους, αλλά για πραγματικότητα.

Ο πολιτισμός των Μάγια στην Κεντρική Αμερική άρχισε να αποσυντίθεται πιθανότατα, όταν μειώθηκαν σταδιακά οι βροχές και προκλήθηκε ξηρασία, σύμφωνα με μια νέα έρευνα μεξικανών και βρετανών επιστημόνων.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Μαρτίν Μεντίνα-Ελιζάλδε του Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών στο Γιουκατάν του Μεξικού και τον παλαιοκλιματολόγο Εέλκο Ρόλινγκ του πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό «Science», σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, εκτιμούν ότι ακόμα και μέτριες μειώσεις στις βροχοπτώσεις και στις τροπικές καταιγίδες, της τάξης του 25% έως 40% ετησίως, ήταν αρκετές για να αποδιοργανώσουν σταδιακά τον κλασικό πολιτισμό των Μάγια, καθώς το διαθέσιμο νερό ήταν όλο και λιγότερο, ιδίως τα καλοκαίρια, ώσπου αυτός εξαφανίστηκε μεταξύ του 800 και του 950 μ.Χ.

Η διαπίστωση αυτή δείχνει πόσο ευάλωτος μπορεί να είναι ένας πολιτισμός στις κλιματολογικές και περιβαλλοντικές μεταβολές, οι οποίες, με τη σειρά τους, πυροδοτούν μια ευρύτερη κοινωνική αποδιοργάνωση.

Η νέα μελέτη, που για πρώτη φορά προχωρά σε συγκεκριμένες εκτιμήσεις για την μείωση του διαθέσιμου νερού, επιβεβαιώνει προηγούμενες εκτιμήσεις ότι οι Μάγια, αν και ισχυρός πολιτισμός, οδηγήθηκαν όχι σε απότομη αλλά σε σταδιακή εξαφάνιση εξαιτίας της αυξανόμενης ξηρασίας, μέσα σε διάστημα σχεδόν δύο αιώνων.

Ο πολιτισμός των Μάγια, ο πιο ανεπτυγμένος σε όλη την Αμερική, ο οποίος γνώρισε άνθηση μετά το 200 μ.Χ., κάλυψε μια έκταση όση το Τέξας και επεκτεινόταν στο Μεξικό, τη Γουατεμάλα, την Ονδούρα, το Ελ Σαλβαδόρ και το Μπελίζ.

Οι Μάγια διακρίθηκαν ιδιαίτερα στην αστρονομία και τα μαθηματικά. Σήμερα, μετά την κατάρρευσή τους, τα μεγαλοπρεπή μνημεία τους βρίσκονται διάσπαρτα χωμένα μέσα στις πυκνές ζούγκλες της Κεντρικής Αμερικής.

Στα εδάφη των Μάγια δεν υπήρχαν ποτάμια και οι κάτοικοι ήταν απόλυτα εξαρτημένοι από τους επιφανειακούς ταμιευτήρες νερού, όπως οι λίμνες και τα τεχνητά συστήματα αποθήκευσης.

Το "The Artist" του Γάλλου σκηνοθέτη Μισέλ Αζαναβίσιους κυριάρχησε στα φετινά Όσκαρ αποσπώντας πέντε βραβεία στις βασικές κατηγορίες, ενώ η ταινία "Hugo", που είχε τις περισσότερες υποψηφιότητες, απέσπασε ισάριθμα βραβεία.

Η παιδική περιπέτεια του Μάρτιν Σκορσέζε πήρε τα βραβεία για την Καλλιτεχνική Διεύθυνση, τη Φωτογραφία, τα Καλύτερα Ειδικά Εφέ, τον Καλύτερο Ήχο, και τα Καλύτερα Ηχητικά Εφέ.

Το "Hugo" είχε τις περισσότερες υποψηφιότητες, 11 στον αριθμό, ωστόσο το "The Artist", με 10 υποψηφιότητες, μια ωδή στην εποχή του βωβού κινηματογράφου, κυριάρχησε, όπως αναμενόταν, στις σημαντικότερες κατηγορίες.

Η Μέριλ Στριπ πήρε το βραβείο Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της στην ταινία "Η Σιδηρά Κυρία" (The Iron Lady), στην οποία υποδύεται τη βρετανίδα πρώην πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ.

Η ίδια ταινία πήρε, επίσης, το βραβείο για το Καλύτερο μακιγιάζ των Μαρκ Κουλιέρ και Τζ. Ρόι Χίλαντ.

Είναι το τρίτο Χρυσό Αγαλματίδιο που παίρνει η Στριπ και το πρώτο έπειτα από 30 χρόνια, αν και έχει το ρεκόρ με 17 υποψηφιότητες για το πιο ποθητό βραβείο στην κινηματογραφική βιομηχανία.

Η Οκτάβια Σπένσερ πήρε το βραβείο Β' Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της στην αυθάδη οικιακή βοηθό στο φιλμ "Οι Υπηρέτριες" (The Help), που απεικονίζει ιστορίες μαύρων Αφρο-αμερικανίδων που δούλευαν για πλούσιες λευκές οικογένειες στον Μισισιπή την πρώιμη εποχή του κινήματος των πολιτικών δικαιωμάτων.

Η 39χρονη Αμερικανίδα ηθοποιός, η οποία θεωρείτο το φαβορί, δεν ήταν ποτέ πριν στο παρελθόν υποψήφια για Όσκαρ.