ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Αναθεώρηση της σταθεράς του Χαμπλ, της κοσμικής σκάλας απόστασης

Αναλύοντας καινούργια δεδομένα επιστήμονες στις ΗΠΑ έκαναν νέους υπολογισμούς για τη λεγόμενη «σταθερά του Χαμπλ» που είναι πιο γνωστή με τον όρο «κοσμική σκάλα απόστασης». Στην ουσία οι επιστήμονες έκαναν την ακριβέστερη μέχρι σήμερα μέτρηση του ρυθμού διαστολής του Σύμπαντος στην τωρινή χρονική περίοδο.

Η σκάλα και η νέα μέτρηση

Η «σταθερά του Χαμπλ» είναι ο παράγοντας αναλογίας στον νόμο του Χαμπλ, που εκφράζει την ταχύτητα με την οποία φαίνεται ότι απομακρύνεται ένα σώμα, ανά μονάδα απόστασης λόγω της διαστολής του Σύμπαντος. Ακριβέστερα αποδίδεται με τον όρο παράμετρος διότι μεταβάλλεται με τον χρόνο και δε παραμένει σταθερή. Μέχρι σήμερα οι παρατηρήσεις και οι μετρήσεις είχαν οδηγήσει τους επιστήμονες στην εκτίμηση ότι η τιμή της «σταθεράς του Χαμπλ» είναι 71±4 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο ανά μεγαπαρσέκ (ένα μεγαπαρσέκ είναι περίπου 3 εκατ. έτη φωτός).

Έχει συνδέσει το όνομά του με γλωσσικές εκφράσεις, μύθους, αστρολογικές προβλέψεις, ακόμα και σπάνια φυσικά φαινόμενα. Το «μπλε φεγγάρι», δηλαδή η πανσέληνος, για δεύτερη φορά μέσα στον ίδιο μήνα, θα συμβεί σήμερα Παρασκευή 31/8/2012, συνοδευόμενο από πλήθος εκδηλώσεων.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που εμφανίζεται κάθε 2,5 χρόνια περίπου. Τα περισσότερα έτη έχουν δώδεκα πανσελήνους, ωστόσο κάθε ημερολογιακό έτος περιλαμβάνει δώδεκα σεληνιακούς κύκλους και έντεκα ημέρες ακόμη. Όταν αυτές αθροίζονται, εμφανίζεται ένα επιπλέον φεγγάρι.

«Καθώς ο σεληνιακός μήνας είναι μικρότερος από το μέσο μήνα του ημερολογίου, τυχαίνει να έχουμε δύο πανσελήνους μέσα στον ίδιο μήνα. Το φαινόμενο αυτό αποκαλείται "μπλε πανσέληνος", όρος που όμως δεν χρησιμοποιείται επίσημα στην Αστρονομία», εξηγεί στο ΑΜΠΕ ο αστρονόμος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Νίκος Ματσόπουλος.

Φέτος έχει δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο φαινόμενο, καθώς συμβαίνει τον Αύγουστο. «Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στην αστρονομία η πανσέληνος του Αυγούστου δεν διαφέρει από τις υπόλοιπες. Το λαμπρότερο φεγγάρι συμβαίνει όταν την ημέρα της πανσελήνου η Σελήνη βρίσκεται στην πιο κοντινή απόστασή της από τη Γη, δηλαδή περίπου μία φορά το χρόνο. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται και "Super moon"», διευκρινίζει ο κ. Ματσόπουλος.

Με άριστα το 100, οι ωκεανοί του πλανήτη μας βαθμολογήθηκαν, κατά μέσον όρο, με 60, από μια νέα επιστημονική έρευνα, που έρχεται να καθιερώσει τον Ocean Health Index, έναν νέο διεθνή δείκτη αξιολόγησης της «υγείας» των θαλασσών της Γης.

Μέχρι τώρα, υπήρχαν αρκετοί επιμέρους δείκτες αξιολόγησης των θαλασσών και είναι η πρώτη φορά που γίνεται μία προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας τόσο συνθετικός και ολοκληρωμένος δείκτης- καθρέφτης της κατάστασης των ωκεανών.

Χρησιμοποιώντας μια πλειάδα κριτηρίων (βιοποικιλότητα, καθαρά νερά, ικανότητα παροχής τροφής και αναψυχής στους ανθρώπους, προστασία ακτών, βαθμός αλίευσης κ.αλ.), η νέα βαθμολογία δείχνει ότι οι ωκεανοί έχουν πολλά περιθώρια βελτίωσης της κατάστασής τους, ώστε στο μέλλον να... ανεβάσουν τους βαθμούς τους. Είναι ενδεικτικό ότι σχεδόν μία στις τρεις χώρες του πλανήτη «κόπηκε», καθώς συγκέντρωσε λιγότερους από 50 βαθμούς, ενώ μόνον το 5% των χωρών πήρε πάνω από 70 βαθμούς. Συνολικά πάντως, σύμφωνα με τους ερευνητές, η εικόνα των ωκεανών δεν δείχνει αποτυχία, όμως αναδεικνύει τη σημασία να ληφθούν μέτρα προστασίας.

Οι Αμερικανοί και Καναδοί ερευνητές, με επικεφαλής τον Μπέντζαμιν Χάλπερν του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια- Σάντα Μπάρμπαρα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, αξιολόγησαν την κατάσταση σε 171 Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ), που φθάνουν έως 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές και περιλαμβάνουν περίπου το 40% των ωκεανών της Γης, αποτελώντας έτσι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα. Ο Δείκτης μετρά, κατά βάση, πόσο αποτελεσματικά μία χώρα διαχειρίζεται τις θάλασσες και τους ωκεανούς της, τόσο από την οπτική γωνία της Φύσης, όσο και των ανθρώπων.

Η ελληνική αποστολή επιστρέφει με ένα ασημένιο μετάλλιο, δύο χάλκινα και δύο εύφημες μνείες...

Με τις βαλίτσες τους φορτωμένες διακρίσεις επιστρέφουν από το Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας οι πέντε Έλληνες μαθητές που συμμετείχαν στην 6η Διεθνή Ολυμπιάδα Αστρονομίας- Αστροφυσικής, που ξεκίνησε στις 4 Αυγούστου και ολοκληρώθηκε με την απονομή των βραβείων.

Η ελληνική αποστολή επιστρέφει με ένα ασημένιο μετάλλιο, δύο χάλκινα και δύο εύφημες μνείες.

Το ασημένιο μετάλλιο, που είναι και το πρώτο που κατακτά η χώρα μας στο διαγωνισμό, κατέκτησε ο Μάνος Βουρλιώτης από την Αθήνα, τα χάλκινα κατέκτησαν οι Κρινιώ Μαρούδα από τα Λεχαινά Ηλείας και η Ιωάννα Κούρκουλου από τα Γλυκά Νερά Αττικής, ενώ εύφημο μνεία απέσπασαν οι Πάρης Τζιτζιμπάσης από τη Δράμα και Θέμης Πράπας από τη Λάρισα.

Την πενταμελή αποστολή των μαθητών συνόδευσαν στη μακρινή Βραζιλία ο καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γιάννης Σειραδάκης και ο καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Λουκάς Ζαχείλας, ενώ ως παρατηρητές συμμετείχαν επίσης στην ομάδα η Μαρία Κονταξή από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ο Χρίστος Ξενάκης από το Βόλο.

«Πρόκειται για πανέξυπνα παιδιά, που μέσα στη 'λαίλαπα' των πανελλήνιων εξετάσεων κατάφεραν να διαβάσουν, να έρθουν εδώ και να διακριθούν» δήλωσε από το Ρίο ντε Τζανέιρο, ο καθηγητής Γιάννης Σειραδάκης, εμφανώς ικανοποιημένος από τις σημαντικές διακρίσεις που απέσπασαν οι Έλληνες μαθητές.

Επί μία εβδομάδα, μέσα στον Ιούλιο, οι πέντε μαθητές, οι οποίοι επελέγησαν ύστερα από απαιτητικές πανελλαδικές εξετάσεις της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος του Βόλου, όπου βρίσκεται και το σχολείο Αστρονομίας, υποβλήθηκαν σε εντατική προετοιμασία από πολυμελή ομάδα αστρονόμων, φυσικών, αλλά και φοιτητών, που συνέβαλαν τα μέγιστα στην πολύ επιτυχημένη παρουσία της ελληνικής αποστολής στην Ολυμπιάδα της Βραζιλίας.