ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η στεναχώρια...

Στις σχολικές εξετάσεις ο δάσκαλος βλέπει προβληματισμένο το Γιωργάκη και του λέει:

- Μήπως σε στενοχωρεί η ερώτηση;

- Όχι κύριε, η απάντηση με στεναχωρεί!

Οι παρακάτω λατινικές εκφράσεις χρησιμοποιούνται πολύ συχνά και σε πολλές περιστάσεις, άρα η λίστα που ακολουθεί είναι ένας πολύτιμος οδηγός για όλους μας που καθημερινά χειριζόμαστε τη γλώσσα ποικιλοτρόπως.

Vice versa: Η φράση «vice versa» έχει προκύψει από το λατινικό «αλλάζω» ή «γυρίζω επιτόπου» και δείχνει την αντιστροφή της σειράς κάποιου πράγματος.

Magnum opus: Η φράση «magnum opus» σημαίνει «μεγάλο έργο», χρησιμοποιείται όταν αναφερόμαστε σε καλλιτεχνικά δημιουργήματα, πίνακες, γλυπτά, μουσικά κομμάτια και υποδηλώνει το σπουδαιότερο έργο ενός καλλιτέχνη.

Bona fide: Η φράση «bona fide» στην κυριολεξία της σημαίνει καλή πίστη, ωστόσο ο όρος έχει διαφορετικές χρήσεις σήμερα. Σε νομικό κείμενο, χρησιμοποιείται για να αντιπροσωπεύσει κάτι που παρουσιάζεται χωρίς δόλο ή εξαπάτηση, ή με άλλα λόγια κάτι που δείχνει ειλικρίνεια, εντιμότητα και καλή πίστη. Η πιο συχνή χρήση της φράσης είναι αυτή που δείχνει ότι μιλάμε για κάτι πραγματικά αυθεντικό.

Alter ego: Η φράση «alter ego» αποδίδεται μεν στον Κικέρωνα, που φαίνεται όμως ότι τη δανείστηκε από εμάς τους Έλληνες και σημαίνει ένας «δεύτερος εαυτός», ένα «άλλο εγώ». Η σημασία του δεν έχει διαφοροποιηθεί ιδιαίτερα ούτε στις μέρες μας, υποδηλώνοντας τον άλλο μας εαυτό, ίσως ένα κρυμμένο κομμάτι της προσωπικότητάς μας.

Μια φορά ο Σέρλοκ Χολμς και ο φίλος του ο Ουάτσον πήγαν για κάμπινγκ. Έστησαν τη σκηνή τους και έπεσαν να κοιμηθούν. Μερικές ώρες αργότερα ο Χολμς ξυπνάει τον φίλο του και του λέει:

- Ουάτσον κοίτα στον ουρανό και πες μου τι βλέπεις.

Τότε ο Ουάτσον του απαντά:

- Βλέπω εκατομύρια αστέρια.

Χολμς:

- Και τι σου λέει αυτό;

Ο Ουάτσον σκέφτεται μερικά λεπτά και λέει:

- Αστρονομικά, μου λέει ότι υπάρχουν εκατομύρια γαλαξίες και πιθανότατα δισεκατομμύρια πλανήτες. Αστρολογικά, μου λέει ότι ο Κρόνος είναι στον Κριό. Ωρολογιακά, μου λέει ότι η ώρα πρέπει να είναι τρεις παρά τέταρτο. Θεολογικά, είναι απόδειξη ότι ο Θεός είναι παντοδύναμος και όλοι εμείς είμαστε μικροί και ασήμαντοι. Μετεωρολογικά, φαίνεται ότι θα έχουμε μια θαυμάσια μέρα αύριο.Τι λέει σε εσένα όμως;

- Ουάτσον είσαι ηλίθιος! Κάποιος μας έκλεψε τη σκηνή!

Η Διεθνής Γραμμή Ημερομηνίας (International Date Line) είναι μια νοητή γραμμή στην επιφάνεια της Γης, η οποία περνά από τον ειρηνικό ωκεανό σχεδόν κατά μήκος του 180ου μεσημβρινού και χωρίζει το χτες από το αύριο. Αεροπλάνο ή πλοίο το οποίο περνά την Διεθνή Γραμμή Ημερομηνίας προσαρμόζει την ημερομηνία του αφαιρώντας ή προσθέτοντας μια μέρα, ανάλογα την κατεύθυνση που έχει περνώντας την γραμμή.

Παραδείγματος χάριν ένας ταξιδιώτης που περνά την γραμμή με κατεύθυνση προς τα ανατολικά αφαιρεί μια μέρα από αυτή που είχε πριν περάσει την γραμμή ενώ περνώντας με κατεύθυνση προς τα δυτικά προσθέτει μια μέρα σε αυτή που είχε.

Περνώντας την γραμμή προς τα ανατολικά κερδίζεται μια μέρα ενώ προς τα δυτικά χάνεται μια μέρα. Κλασσικό παράδειγμα είναι το μυθιστόρημα του Ιούλιου Βερν ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες όπου ο Φιλέας Φογκ ξεκίνησε το ταξίδι του από το Λονδίνο προς τα ανατολικά και όταν επέστρεψε νόμιζε ότι είχε χάσει το στοίχημα αργοπορώντας μια μέρα, καθώς στο κομμάτι από την Γιοκοχάμα της Ιαπωνίας προς το Σαν Φρανσίσκο δεν αφαίρεσε μια μέρα από το ημερολόγιο του καθώς πέρναγε την Διεθνή Γραμμή Ημερομηνίας.

Άλλο παράδειγμα που σηματοδότησε και την ανάγκη για την διεθνή γραμμή ημερομηνίας ήταν όταν η αποστολή του Φερδινάνδου Μαγγελάνου που περιέπλευσε τον κόσμο το 1519-1522. Οι επιζώντες του πληρώματος (μόλις 18 άτομα στο σύνολο των 217 που αναχώρησαν) επέστρεψαν στον ισπανικό σταθμό πλήρως βέβαιοι για την ημέρα της εβδομάδας, η οποία βεβαιωνόταν από το ημερολόγιο του πλοίου. Παρ' όλα αυτά οι ευρισκόμενοι στον σταθμό επέμεναν ότι η ημέρα ήταν μία ημέρα αργότερα.